Yapay Zeka Hukukunun Küresel Savaşı ve Türkiye'nin Stratejisi

Yapay zeka dünyası son birkaç yıldır "vahşi batı" tadında, kuralsız ve hızlı ilerliyordu; ancak 2026’nın şu ilk aylarında şeriflerin kasabaya indiğini, üstelik her şerifin kendi kanun kitabıyla geldiğini görüyoruz. Bugün dijital bir iş yapıyorsanız ya da sadece bir kullanıcıysanız, karşınıza çıkan bu hukuki labirentte nerede durduğunuzu bilmek hayati önem taşıyor.

Şimdi, 2026'nın bu yeni "dijital sınırlarını" ve Türkiye'nin bu resmin neresinde durduğunu, jargonlara boğulmadan konuşalım.

1. Brüksel Ekolü: "Önce İnsan, Sonra Algoritma"

Avrupa Birliği, her zamanki "düzenleyici" kimliğiyle masaya yumruğunu vurdu. AB Yapay Zeka Yasası (AI Act) 2026 itibarıyla artık bir niyet beyanı değil, tam teşekküllü bir operasyonel güç.

Avrupa’nın felsefesi çok net: Yapay zekayı bir teknoloji olarak değil, bir risk yönetimi meselesi olarak görüyorlar. Sistemi bir piramit gibi düşünün; en tepede "kabul edilemez riskler" (sosyal puanlama, biyometrik fişleme gibi) var ve bunlar tamamen yasak. Hemen altında ise eğitim, sağlık ve yargı gibi hayatımıza doğrudan dokunan "yüksek riskli" sistemler var. Avrupa diyor ki: "İstediğin kadar zeki ol, eğer bir insanın kaderini etkileyeceksen önce gelip benden vize alacaksın." Bu ekolde yanlış yapmanın bedeli ağır: Şirket cirosunun %7’sine kadar varan cezalar masada.

2. Silikon Vadisi Ruhu: "Hız Her Şeydir"

Atlantik’in diğer yakasında, Amerika’da ise hava bambaşka. Washington, "düzenleme" kelimesinden ziyade "standart" ve "liderlik" kelimelerini kullanmayı seviyor. ABD’nin 2026 stratejisi, yapay zekayı kısıtlamak yerine, Amerikan şirketlerinin küresel hakimiyetini korumak üzerine kurulu.

Orada federal hükümet, inovasyonu boğmamak için devasa yasalar yerine, "Başkanlık Emirleri" ve sektörel rehberlerle ilerliyor. Ancak ilginç olan, eyaletlerin (özellikle Kaliforniya’nın) kendi sert kurallarını getirmesiyle oluşan o "yama bohçası" görünümü. Amerika’nın özeti şu: "Yeter ki en güçlüsü biz olalım, kuralları yolda koyarız." Onlar için yapay zeka bir riskten ziyade, ekonomiyi uçuracak devasa bir motor.

3. Türkiye: Köprü mü, Buffer mı?

Peki, biz bu devlerin kapışmasında neredeyiz? Türkiye, 2026 başı itibarıyla oldukça stratejik ve aslında "hibrit" bir yol izliyor. Ankara, bir yandan AB ile olan Gümrük Birliği ve KVKK geçmişi nedeniyle Brüksel’in kurallarına göz kırpıyor; diğer yandan savunma sanayiindeki (İHA/SİHA gibi otonom sistemler) başarısını korumak için ABD’nin çevikliğini istiyor.

Meclis'teki 2026 Gündemi:

Şu günlerde TBMM komisyonlarında olan "Yapay Zeka Kanun Teklifi"ndeki bazı maddeler, Türkiye'nin kendi yolunu çizdiğini gösteriyor:

6 Saat Kuralı: Kişilik haklarını ihlal eden YZ içeriklerinin 6 saat içinde kaldırılması zorunluluğu gibi çok sert ve hızlı müdahale mekanizmaları tartışılıyor.

Deepfake Etiketleme: "Bu video yapay zeka ile üretilmiştir" ibaresi artık bir nezaket değil, yasal bir zorunluluk olma yolunda.

Yeni Patron: Aralık 2025'te kurulan "Milli Teknoloji ve Yapay Zeka Genel Müdürlüğü", artık Türkiye'deki tüm bu süreçlerin merkezi orkestra şefi konumuna atandı.

İki Ekol ve Türkiye: Kim Kazanacak?

Samimi olmak gerekirse; Avrupa’nın "ahlaklı ve güvenli" dünyası kulağa hoş gelse de, Amerika’nın "hızlı ve baskın" modelinin getirdiği ekonomik güç göz kamaştırıyor. Türkiye ise şu an bu iki dünyanın arasında bir "denge köprüsü" kurmaya çalışıyor.

2026 yılı bitmeden yürürlüğe girmesi beklenen yerli ve milli yasalarımızla, hem AB pazarına uyum sağlayacak kadar güvenli, hem de yerli yeni başlangıçları boğmayacak kadar esnek bir zemin arıyoruz.

Sonuç olarak: Eğer bir yazılımcıysanız Avrupa’nın risk piramitlerini, bir yatırımcıysanız Amerika’nın liderlik hırsını, Türkiye’de iş yapan bir girişimciyseniz de 6 saatte içerik kaldırma gibi "yerli ve milli" pratikleri ajandanıza eklemeniz gerekiyor. 2026 yılının, teknolojinin değil, hukukun konuşacağı bir yıl olacağı, şimdiden çok net.